Στις 15 Ιανουαρίου 2026, η Public Domain Day 2026 (Ευρωπαϊκή Ημέρα Κοινού Κτήματος( γιορτάστηκε στη Βασιλική Βιβλιοθήκη του Βελγίου, συγκεντρώνοντας υπερασπιστές της ανοιχτής γνώσης, ακαδημαϊκούς, επαγγελματίες του πολιτισμού και εκπροσώπους οργανισμών από όλη την Ευρώπη. Η εκδήλωση αποτέλεσε μια σημαντική ευκαιρία για να αναδειχθεί η αξία του Δημόσιου Τομέα, να παρουσιαστούν νέες πρωτοβουλίες και να συζητηθούν πολιτικές και πρακτικές που ενισχύουν την ελεύθερη πρόσβαση στην πολιτιστική κληρονομιά.
Κάθε χρόνο, με τη λήξη της περιόδου προστασίας πνευματικών δικαιωμάτων, πλήθος έργων πολιτιστικής κληρονομιάς εισέρχονται στο Κοινό Κτήμα, καθιστώντας τα ελεύθερα διαθέσιμα για χρήση, επαναχρησιμοποίηση και δημιουργική αξιοποίηση από όλους. Με αφορμή αυτή τη μετάβαση, η φετινή διοργάνωση πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με οργανισμούς όπως οι Creative Commons, Wikimedia Europe, Wikimedia Belgium, Europeana Foundation, Europeana Network Association, Open Nederland, CREATe, Meemoo και Internet Archive Europe. Παράλληλα, η ημέρα σηματοδότησε και την 25η επέτειο της Wikipedia.
Κεντρική ομιλία
Την εκδήλωση άνοιξε ο Bartolomeo Meletti, ανώτερος λέκτορας Νομικής και επικεφαλής ανταλλαγής γνώσης στο CREATe του Πανεπιστημίου της Γλασκώβης. Στην ομιλία του παρουσίασε συνοπτικά την ιστορική εξέλιξη της έννοιας του Δημόσιου Τομέα και τον τρόπο με τον οποίο οι νομικές και κοινωνικές μεταβολές του παρελθόντος διαμόρφωσαν το σημερινό τοπίο.
Εξελίξεις και πολιτικές για τον Δημόσιο Τομέα
Στη συνέχεια, εκπρόσωποι των συνεργαζόμενων οργανισμών παρουσίασαν πρόσφατες πρωτοβουλίες και πολιτικές παρεμβάσεις:
- Η Creative Commons αναφέρθηκε στη δήλωση Open Heritage Statement και σε καμπάνια στην UNESCO για την υιοθέτηση διακήρυξης υπέρ του Ανοιχτού Πολιτισμού.
- Η Europeana παρουσίασε τις θέσεις της Ομάδας Εργασίας για τα Πνευματικά Δικαιώματα ενόψει της αναθεώρησης της Οδηγίας DSM του 2019, με έμφαση στο Άρθρο 14.
- Το Internet Archive Europe ανακοίνωσε τη δημιουργία ευρωπαϊκού παραρτήματος στο Άμστερνταμ και τα μελλοντικά του σχέδια.
- Εκφράστηκαν ανησυχίες για πιθανές επιπτώσεις του προτεινόμενου Digital Omnibus στον Νόμο για τα Ανοιχτά Δεδομένα.
- Παρουσιάστηκε επίσης το Commons DB, ένα μητρώο υλικού με ανοικτές άδειες και έργων του Δημόσιου Τομέα
Ακαδημαϊκή συζήτηση
Για πρώτη φορά διοργανώθηκε πλήρης ακαδημαϊκή συζήτηση με τη συμμετοχή ερευνητών από διάφορα πανεπιστήμια. Η συζήτηση επικεντρώθηκε σε εμπειρικές και θεωρητικές προσεγγίσεις για τον Δημόσιο Τομέα, με στόχο την υποστήριξη πολιτικών που βασίζονται σε τεκμηριωμένα δεδομένα
Πρακτικές εφαρμογές και κοινότητες
Το απογευματινό πρόγραμμα ήταν αφιερωμένο σε επαγγελματίες και κοινότητες που αξιοποιούν έμπρακτα τον Δημόσιο Τομέα. Παρουσιάστηκαν πρωτοβουλίες όπως:
- δράσεις για τη διάθεση σχεδίων μόδας ελεύθερα στο κοινό,
- προσπάθειες εντοπισμού ημερομηνιών θανάτου δημιουργών ώστε περισσότερα έργα να γίνουν διαθέσιμα,
- εργαλεία ανοιχτού κώδικα για τη συγκέντρωση και προβολή ψηφιακών συλλογών από Wikimedia, Internet Archive και Europeana,
- δημιουργικές επαναμείξεις πολιτιστικού υλικού για την απεικόνιση μελλοντικών σεναρίων,
- καλλιτεχνικές πρακτικές βασισμένες στην τυχαιότητα και την επαναχρησιμοποίηση,
- και η πρωτοβουλία Wiki Loves Public Domain
Ένα βλέμμα στο μέλλον
Η μεγάλη συμμετοχή, τόσο δια ζώσης όσο και διαδικτυακά, επιβεβαίωσε το αυξανόμενο ενδιαφέρον για την ανοιχτή πρόσβαση στη γνώση και τον πολιτισμό. Η Ευρωπαϊκή Ημέρα Δημόσιου Τομέα 2026 ανέδειξε για ακόμη μια φορά ότι ο Δημόσιος Τομέας αποτελεί θεμέλιο για την εκπαίδευση, την έρευνα, τη δημιουργικότητα και τη δημοκρατική πρόσβαση στην πολιτιστική κληρονομιά.
Με το βλέμμα στραμμένο στην επόμενη χρονιά, η κοινότητα συνεχίζει να εργάζεται ώστε όλο και περισσότερα έργα να γίνονται ελεύθερα διαθέσιμα σε όλους.
Το βίντεο της εκδήλωσης ειναι διαθέσιμο εδώ
Πηγή άρθρου: https://communia-association.org/