Η συζήτηση γύρω από την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI) στην Ευρώπη συχνά παρουσιάζεται ως ένα δίλημμα: περισσότερη καινοτομία ή περισσότερη ρύθμιση. Ωστόσο, ένας νέος προβληματισμός από τον τομέα της πολιτιστικής κληρονομιάς προτείνει μια διαφορετική προσέγγιση. Σύμφωνα με τη νέα λευκή βίβλο της Europeana με τίτλο «The Case for Public AI: Making it Happen with Cultural Heritage», η Ευρώπη δεν είναι υποχρεωμένη να επιλέξει ανάμεσα στην ανάπτυξη και τον έλεγχο της τεχνολογίας. Αντίθετα, μπορεί να διαμορφώσει ένα μοντέλο «Δημόσιας Τεχνητής Νοημοσύνης» που υπηρετεί το δημόσιο συμφέρον.
Η βασική θέση της έκθεσης είναι ότι τα θεμέλια της AI δεν πρέπει να καθορίζονται αποκλειστικά από λίγες μεγάλες ιδιωτικές εταιρείες. Ο τομέας της πολιτιστικής κληρονομιάς –μουσεία, βιβλιοθήκες, αρχεία και πολιτιστικοί οργανισμοί– μπορεί να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στη δημιουργία ενός πιο δημοκρατικού και διαφανούς οικοσυστήματος τεχνητής νοημοσύνης. Διαθέτει πλούσια, πολυγλωσσικά και τεκμηριωμένα δεδομένα, τα οποία μπορούν να αξιοποιηθούν για την εκπαίδευση μοντέλων AI με υψηλά πρότυπα ποιότητας και αξιοπιστίας.
Η λευκή βίβλος αναδεικνύει τέσσερις βασικούς ρόλους για τον τομέα της πολιτιστικής κληρονομιάς. Πρώτον, να λειτουργεί ως θεματοφύλακας ποιοτικών δεδομένων. Δεύτερον, να διασφαλίζει δίκαιους και αμοιβαία επωφελείς όρους πρόσβασης και επαναχρησιμοποίησης αυτών των δεδομένων. Τρίτον, να συμβάλλει στην ανάπτυξη μικρότερων και εξειδικευμένων μοντέλων AI που ανταποκρίνονται σε συγκεκριμένες κοινωνικές και πολιτιστικές ανάγκες. Τέταρτον, να ενισχύσει τον ψηφιακό και τεχνολογικό εγγραμματισμό των πολιτών γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη.
Η πρωτοβουλία αυτή συνδέεται άμεσα με τη μελλοντική Στρατηγική για την Τεχνητή Νοημοσύνη στους Πολιτιστικούς και Δημιουργικούς Τομείς, την οποία η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει προαναγγείλει για το 2027. Το έγγραφο επιχειρεί να προσφέρει μια κοινή βάση διαλόγου, ώστε οι φορείς πολιτισμού να εκφράσουν ενιαία θέση σε ένα περιβάλλον όπου η γενετική τεχνητή νοημοσύνη μετασχηματίζει τον τρόπο με τον οποίο οι πολίτες αναζητούν πληροφορίες, γνώση και πολιτιστικό περιεχόμενο.
Η AI δεν αποτελεί απλώς μια τεχνολογική καινοτομία. Αναδεικνύεται σε μια κοινωνική και πολιτιστική τεχνολογία που διαμορφώνει τον τρόπο πρόσβασης στη γνώση και στον πολιτισμό. Για τον λόγο αυτό, η έκθεση υποστηρίζει ότι οι δημόσιοι πολιτιστικοί οργανισμοί δεν πρέπει να περιοριστούν στην υιοθέτηση των νέων εργαλείων, αλλά να συμμετάσχουν ενεργά στη διαμόρφωση των κανόνων, των αξιών και των στόχων που θα καθοδηγήσουν την ανάπτυξή τους.
Η πρόταση για μια Δημόσια Τεχνητή Νοημοσύνη αναδεικνύει μια ευρωπαϊκή εναλλακτική: μια AI που δεν εξυπηρετεί μόνο την οικονομική ανάπτυξη, αλλά και την πολιτιστική πολυμορφία, τη δημοκρατία, τη διαφάνεια και το συλλογικό όφελος. Σε μια εποχή όπου η τεχνητή νοημοσύνη αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη επιρροή στην καθημερινή ζωή, η συμβολή του τομέα της πολιτιστικής κληρονομιάς μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική για τη δημιουργία μιας τεχνολογίας που υπηρετεί πραγματικά την κοινωνία.
Διαβάστε την πρόταση της Europeana εδώ
Πηγή άρθρου: https://openfuture.eu/